شاخص مدیران خرید

در بازار سرمایه یکی از مهمترین مواردی که سرمایه‌­گذاران به دانستن آن نیاز دارند و به جهت‌­گیری آینده اقتصادی آنها کمک می­کند پیش­بینی وضعیت بازار بر مبنای عملکرد سابق آنها است. به عبارت دیگر، گذشته و عملکرد اقتصادی سرمایه‌­گذار می­تواند آینده بازار را برای وی شفاف­تر سازد تا به بهبود عملکرد او کمک نماید.

پیش­بینی آینده بازار سرمایه از ایجاد بحران مالی برای سرمایه‌­گذار جلوگیری می­کند. چندین دهه است که سیاستگذاران بازارهای مالی از شیوه های مختلف برای پیش­بینی رفتار بازار در آینده جهت جلوگیری از بحران اقتصادی استفاده می­کنند. این نوع پیش­بینی از بررسی و تحلیل شاخص های پیش‌­نگر حاصل می‌­شود. کشورهای توسعه­‌یافته و نیز کشورهایی که شفافیت بازار را در برنامه­‌های اقتصادی و سیاست­‌های کلان اقتصادی خود حائز اهمیت می‌­دانند، ابزارهای مورد نیاز برای بررسی شاخص پیش‌­نگر را در اختیار سرمایه­‌گذاران قرار می­‌دهند تا آنها با ارائه اطلاعات مورد نیاز بتوانند به پیش­بینی آینده سیاست اقتصادی خود دست یابند.

یکی از مهمترین و رایج­ترین شاخص‌­های پیش­نگر، شاخص مدیران خرید  (PMI)است که در دو بخش تولیدی و غیرتولیدی منتشر می‌­شود. این شاخص ترکیب عواملی نظیر سفارشات، تولید و سطح موجودی را در نظر میگیرد که پیش­بینی فعالیت تولید در ماه‌های بعدی، به واسطه آن امکانپذیر است. لذا این معیار برای فعالین و سیاستگذاران بازار سرمایه بسیار بااهمیت است. علاوه بر بررسی وضعیت شرکتها و پیش­بینی­‌های مالی، این معیار میتواند در تصمیم­گیری­های اقتصادی نیز بسیار قابل استفاده باشد. از این رو، استفاده از این شاخص هم در بازار سرمایه و هم در پیش­بینی­های کلان اقتصادی مورد توجه بوده است؛ به گونه­ای که این شاخص، مدت زمان لازم را جهت تصمیم­‌گیری برای ایجاد ثبات در بازار، در اختیار نهادهای سیاست‌گذار قرار می‌دهد.

 

در مطالعات بسیاری، همبستگی این شاخص با شاخص بورس‌­های کشورهای مختلف مورد بررسی قرار گرفته است. هدف این مطالعات، بررسی امکان پیش­بینی شاخص­‌های بورس سهام کشورها با توجه به مقادیر اعلامی  PMI بوده است. نتایج بسیاری از مطالعات، وجود همبستگی بالا میان شاخص­های سهام با شاخص PMI هر کشور را نشان داده است. گروه­‌های مختلفی از نتایج بررسی این شاخص بهره می­‌برند؛ از جمله: سیاستگ‌ذاران و نهادهای ناظر با هدف تثبیت بازار سرمایه، سیاست‌گذاران پولی و مالی، شرکت­‌های مدیریت دارایی، سرمایه‌­گذاران خارجی، برنامه‌­ریزان کسب و کارهای شرکتی و مدیران زنجیره عرضه.

 

ابزار سنجش PMI

شاخص‌­های­ مدیران خرید شاخص­‌هایی اقتصادی هستند که طی نظرسنجی‌­های شرکت­‌های بخش خصوصی منتشر می‌­شوند. شاخص بر مبنای تعدیلات فصلی و محاسبات ریاضی از طریق برنامه آماری X-12-ARIMA ارائه می­‌شود. برنامه مذکور برنامه نرم­افزاری دفتر سرشماری آمریکا برای تعدیلات فصلی بوده است و می­‌تواند با بسیاری از ­نرم‌­افزارهای آماری از جمله Gretl و EViews استفاده شود.X12 توسط بسیاری از نهادهای مطرح کشورهای توسعه یافته مورد استفاده قرار می‌­گیرد. از آنجایی که نتایج برنامه X12 درصورتی رضایت­‌بخش است که داده­‌های پنج سال اخیر شرکت­‌ها در دسترس باشد، در غیاب تاریخچه پنج­ساله داده­‌ها از روشی جایگزین که توسط گروه اقتصادی مارکیت ارائه شده استفاده می­‌شود. این روش از دلایلی که شرکت­‌های عضو برای تغییرات متغیرها در نظرسنجی عنوان کرده‌­اند، استفاده می‌کند. روش مارکیت به تشخیص اینکه افزایش یا کاهش در یک متغیر، به علت تغییرات شرایط اقتصادی ایجاد شده یا اثرات تغییرات فصلی است؛ کمک می‌کند (این روش در ادامه آمده است).

 

مؤسسات اصلی ارائه دهنده PMI

1- مؤسسه مدیریت عرضه (ISM)، که معیارهای تولیدی و غیرتولیدی را برای آمریکا تهیه و ارائه می‌­کند؛

2- مؤسسه خرید و مدیریت مواد سنگاپور (SIPMM)، که شاخص مدیران خرید سنگاپور را عرضه می‌­کند؛

3- گروه مارکیت، که معیارهایی را بر مبنای عملکرد ISM برای بیش از 30 کشور جهان ارائه می­‌دهد.

مؤسسات ذکر شده به صورت ماهانه و مجزا نظرسنجی­‌های PMI را از طریق بنگاه­‌های نظرسنجی که ساختار مربوط به بخش تجاری را نشان می‌­دهند، گردآوری می­‌کنند. نظرسنجی‌­های ISM تمام سیستم طبقه‌­بندی صنعتی آمریکای شمالی[1] (NAICS) را پوشش می­‌دهد. مؤسسه سنگاپور همه بخش­‌های تولیدی را در بر می­گیرد. نظرسنجی مارکیت نیز صرفاً شرکت­‌های بخش خصوصی را پوشش می‌­دهد.

 

مؤسسه ISM از سال 1948 تولید گزارشات خود را برای ایالات متحده آغاز کرد. زمان انتشار نظرسنجی‌­ها به بخشی بستگی دارد که توسط نظرسنجی پوشش داده می­‌شود. داده­‌های تولیدی معمولا در نخستین روز کاری هر ماه منتشر می­‌شوند و در سومین روز کاری، داده­‌های خدماتی و غیرتولیدی ارزیابی می‌­شوند. نظرسنجی شاخص مدیران خرید شیکاگو، فعالیت­‌های تولیدی و غیرتولیدی در منظقه شیکاگو را ارائه می‌دهد. اهمیت بررسی شاخص­‌های این منطقه از آن جهت است که شیکاگو تا حد زیادی بازتاب دهنده توزیع فعالیت‌های تولیدی و غیرتولیدی آمریکا است.

 

گروه مارکیت مالک و اجرا کننده غالب سلسله نظرسنجی­‌های شاخص مدیران خرید خارج از آمریکا است. این گروه اغلب شاخص‌­های خود را با مشارکت شرکت‌­های دیگر منتشر می­کند. داده‌­های مارکیت از طریق جمع­‌آوری نظرسنجی­های 400 مدیر خرید صورت می­‌گیرد که در بخش تولید و در پنج زمینه مختلف از جمله سفارشات جدید ، سرعت تحویل توزیع­‌کنندگان، موجودی کالاها، سطح تولید و سطح اشتغال انجام می‌­گیرد. پاسخ­‌ها می­‌توانند به صورت بهتر، همان، یا بدتر از وضعیت ماه­‌های قبل گزارش شوند. در تمام این زمینه‌­ها، درصد پاسخ­‌دهندگانی که بهبود وضعیت را نسبت به ماه‌­های قبل اعلام کرده­‌اند، محاسبه می‌­شود.

مؤسسه سنگاپور از سال 1998 بولتن ماهانه خود را برای بخش­‌های خصوصی سنگاپور تولید و ارائه نمود. تمرکز این مؤسسه از 1998 بر روی بخش تولیدات الکترونیکی بوده است. داده­‌های مؤسسه مذکور در دومین روز کاری هر ماه منتشر می­‌شود. در سال 2002 با فدراسیون لجستیک و خرید چین همکاری خود را آغاز نمود تا شاخص­‌های رسمی مدیران خرید چین را تولید و عرضه نماید.

سه مؤسسه نامبرده، زیرشاخص­‌های دیگری را نیز برای نظرسنجی­‌های تولیدی دربرمی­‌گیرند؛ از جمله، سفارشات جدید، صادرات، سهام مواد خام و کالاهای آماده، بهای نهاده­‌ها و کالاهای تمام شده

فرمول، نحوه محاسبه و نتیجه شاخص

داده ­های شاخص مدیران خرید به صورت شاخص انتشار ارائه می‌­شوند و با توجه به جدول وزنی هر شاخص در فرمول‌­های محاسباتی قرار می‌گیرند.

Ijt= (P1j *1) + (P2j * 0.5) + (P3j * 0)

 j=1, 2, 3, 4, 5  (شاخص­‌های پنج­گانه)

P1: درصد پاسخ­هایی که بهبود وضعیت را گزارش داده‌­اند؛

P2: درصد پاسخ­هایی که هیچ تغییری را نشان نداده‌­اند؛

P3: درصد پاسخ­هایی که کاهش را اعلام کرده‌­­اند.

پس از محاسبه مقدار I برای هر 5 شاخص یا بخش، این مقدار در وز‌‌‌‌‌ن ­های جدول ارائه شده ضرب می‌­شود و نتیجه نهایی شاخص به دست می‌آید:

PMI= (30% * I1) + (25% * I2) + (20% * I3) + (15% * I4) + (10% * I5)

ویزگی اصلی فرم­‌های نظرسنجی PMI این است که سوالات بر مبنای اطلاعات واقعی مطرح می‌­شوند و نظر، دیدگاه، جهت­‌گیری یا انتظارات پاسخ‌­دهنده را ارزیابی نمی‌­کند. به عنوان مثال، اینگونه مطرح می‌­شود که “سطح تولید شرکت شما نسبت به ماه گذشته بالاتر، در همان سطح یا پایینتر است؟” از پاسخ­ده‌ندگان خواسته می‌­شود که هنگام پاسخ دادن تأثییرات فصلی را در نظر بگیرند. همچنین، برای هر سوال مهم نظرسنجی، پاسخ‌­دهندگان در صورتی که اطلاع دارند باید دلیلی برای تغییر نسبت به ماه قبل ارائه دهند. بدین ترتیب نه تنها درک حرکت متغیر ارزیابی می­‌شود بلکه هنگام عدم استفاده از  X12 ، روند فصلی نیز محاسبه می­‌شود.

 

شاخص PMI در ایران

مرکز آمار و اطلاعات اقتصادی اتاق ایران از مهرماه 1397 استخراج و انتشارPMI  موسوم به شامخ را برای نخستین بار در کشور در دستور کار قرار داد.

در دوازدهمین دوره انتشار، شاخص شهریور 1398 را 50.43 واحد محاسبه کرد و میزان شاخص در بقیه بخش­‌ها به صورت زیر اعلام شد:

عدد PMI کل 50.43 واحد، نشان‌دهنده رونق در بخش صنعت در شهریورماه نسبت به ماه گذشته با رقم 45.79 واحد بود؛

شاخص سرعت انجام و تحویل سفارش با عدد 59.3، بیشترین میزان شاخص در بین 5 مؤلفه اصلی بود؛

شاخص میزان اشتغال 54.31 واحد، دارای تغییرات مثبتی نسبت به ماه گذشته (51.69 واحد) بود؛

شاخص میزان سفارش‌های جدید مشتریان 45.08 واحد، کمترین مقدار شاخص در بین 5 مؤلفه اصلی بود؛

شاخص سطح تولید نیز با رقم 65.23 واحد، ادامه بهبود وضعیت بخش صنعت در مهرماه را پیش‌بینی کرد.

نمودار روند PMI از مهر 1397 تا شهریور 1398

نمودار روند PMI از مهر 1397 تا شهریور 1398

 

شاخص PMI در آمریکا

مؤسسه ISM در گزارش PMI ماه سپتامبر، کاهش این شاخص را از عدد 49.1 در ماه گذشته به 47.8 در سپتامبر 2019 اعلام کرد.

نمودار PMI در آمریکا از ژانویه 2018 تا سپتامبر 2019

نمودار PMI در آمریکا از ژانویه 2018 تا سپتامبر 2019

 

شاخص تولید نسبت به ماه قبل با 2.2 ریزش به 47.3 رسید. شاخص اشتغال به اندازه 1.1 به 46.3 کاهش یافت. به علاوه، شاخص موجودی با 3 رقم به 46.9 سقوط کرد و شاخص توزیع­کنندگان با 0.3 کاهش به 51.1 رسید.

 

نمودار مقایسه¬ایPMI آمریکا و چین

نمودار مقایسه¬ایPMI آمریکا و چین

 

 

منابع

1- سنجش شاخص مدیران خرید (PMI). (1398، 3 مهر). صندوق تثبیت بازار سرمایه.

برگرفته از /https://www.cmsfund.ir.

2- “X-12-ARIMA”. https://en.wikipedia.org/. Retrieved 25 October 2019.

3- “Purchasing Managers’ Index”. https://en.wikipedia.org/. Retrieved 25 October                       2019.

4- شاخص مدیران خرید (شامخ) شهریور ماه 50.43 واحد اعلام شد. (1398، 3 مهر).

برگرفته از /https://www.ilna.news.

5- “United States ISM Purchasing Managers Index (PMI)”. https://tradingeconomics.com/. Retrieved 25 October 2019.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دانلود اپلیکیشن و عضویت